2013 Looking for pumas in Costa Rica, part II - Pretty Planet Project

GELUK EN PECH IN CORCOVADO – BIENVENIDOS EN COSTA RICA

March 2013

Onderstaand een verslag van mijn weekje natuurfotografie in Corcovado NP op het Osa Schiereiland in Costa Rica. Het is handig – maar niet noodzakelijk – als je hiervoor het eerdere stukje hierover hebt gelezen, getiteld Looking for pumas in the year of the snake.

Laat ik beginnen met enkele anecdotes over toeval. Toen ik deze keer Corcovado bezocht was er ook een jonge Duitse toeriste. Ze reisde met twee vrienden. Ik zat met hen in de vrachtwagen (collectivo) die van de plaatjes Puerto Jimenez naar Carate reed, het zuidelijke beginpunt van waar je het park inloopt. Waar ik nog een dag bleef hangen bij Carate, liepen zij meteen naar La Sirena, het hart van het natuurgebied met de meeste dieren. Hun plan was vrij gebruikelijk: naar La Sirena lopen, twee nachten daar verblijven en dan weer het park via een ander pad uit lopen. Het zat de Duitse dame echter niet mee. De laatste ochtend dat ik haar zag, was haar vriendin een teek tussen haar borsten aan het verwijderen. Op zich niks bijzonders want het stikt van de teken in het NP (ze dragen ogenschijnlijk geen Lyme over). Erger was, dat ze haar enkel bezeerd had en dus ipv terug te wandelen het vliegtuig moest nemen. Maar ze had nog meer pech – en dit is geen broodje-aap verhaal. Op haar tweede avond bij het Sirena rangerstation vliegt er een insekt in haar oor en dat beest was er met geen mogelijkheid uit te krijgen. Niks hielp: eerst probeerde ze het dier eruit te laten vallen door haar hoofd opzij te knikken. Toen kwamen er pincetten van verschillend formaat aan te pas. Daarna ging men met een licht in haar oor schijnen in de hoop dat het diertje naar het light toe zou gaan. Om het ten slotte te proberen met olie. Het beest bleef levend in haar oor zitten en maakte daar een - voor het slachtoffer - hels kabaal. De jonge gastvrouw bleek wel humor te hebben (en dat voor een Duitse) door te zeggen dat het insekt eruit moest omdat die geen huur had betaald. Het laatste wat ze me vertelde voor haar vertrek was dat ze in de bewoonde wereld een dokter zou bezoeken.

Het kan je daarentegen ook erg meezitten. Een lokale gids (Rodolfo Gutierrez – ooit stripper in de Baja Beach Club) vertelde me eens dat een rijke Japanner speciaal naar Corcovado kwam om een poema te zien. De Japanner had weinig tijd en vloog vanaf de noordelijke Tico stad Liberia voor 1 dag in op de landingsstrip van Carate om vanaf daar zijn geluk te beproeven. Amper was hij de parkgate voorbij of hij en de gids zagen de kat!

Een soortgelijk verhaal heeft zich ook ditmaal afgespeeld. Een jong Canadees stel was in Corcovado in dezelfde tijd als ik. Ze hadden maar tien dagen vakantie in Costa Rica en hadden een druk schema. De man van het stel had 2 dagen voor het NP gepland. De eerste dag hadden ze gebruikt om via een langere weg vanaf het oosten naar Sirena te lopen. Meteen de dag erop zouden ze weer wandelend via de zuidgate het park verlaten. Toevallig zat ik na hun eerste dag tijdens het diner bij ze aan tafel. De vrouw van het stel was doodop van de inspanning en hitte en was duidelijk niet zo blij met hoe haar vriendje een en ander gepland had. Zoiets komt vaker voor, ook waar het inspanning betreft, en kun je dus als een typisch geval bestempelen. Hun kracht was dat ze de volgende ochtend nog gemotiveerd of hersteld genoeg waren om naar de Sirena rivier te lopen voor vertrek in tegengestelde richting naar de parkuitgang. Bij de rivier zagen ze heel mooi een mannetjespoema de rivier oversteken (ik heb hun foto gezien) en daarna nog 2 tapirs de riviermonding in gaan. Het stel had dus veel geluk. De moraal is dan ook, dat je het altijd moet blijven proberen. In de zin van: niet geschoten is altijd mis. (De moraal had ook kunnen zijn: less is more, in de zin van dat je vaak beter een wat rustiger reistempo kunt aanhouden en minder afstand moet afleggen om meer te genieten. Maar zoals gezegd, deze keer hadden ze geluk.) Zelf was ik helaas te laat ter plekke, omdat ik bij het Sirena station eerst druk in de weer was met mijn havermoutontbijt. Onderweg naar de Sirena rivier kwam ik het stel tegen en deden ze enthousiast hun verhaal. Maar toen was de vogel al gevlogen.

Mijn eigen ervaringen in Corcovado deze keer waren wisselend. Er waren prettige dingen, nieuwe belevenissen, en dingen die onzekerheid en stress gaven. Dat laatste had deels met mijn eigen arrogantie te maken en deels met de kleine lettertjes van bureaucratische instanties. Als ervaren reiziger, reisbegeleider en Osa-Schiereiland-ganger, meende ik dat Corocvado op organisatorisch gebied geen verrassingen meer had. Wel dus en ik had dat beter moeten voorbereiden. Mijn grootste misrekening was dat je van de Costaricaanse nationale parkdienst maar hooguit 5 dagen achter elkaar in Corcovado mag zijn. Dat wist ik niet en tijdens een eerdere trip daarnaartoe had ik er ook niet mee te maken gehad omdat die binnen dat tijdsbestek viel. En ik had nu op 8 dagen gerekend en had daarop de datum van mijn terugvlucht laten zetten. Wat nu? Vijf dagen in Corcovado en daarna 3 dagen elders had m.i. weinig zin, omdat je voor de drie dagen ergens naartoe veel geld en reistijd kwijt bent. (Carara NP was een mogelijkheid geweest en ik wil nog wel graag naar Palo Verde gewild, maar dat laatste NP ligt erg uit de richting.) Ik wilde bovendien vooral wilde poema‘s zien en daarvoor is Corcovado in Costa Rica de beste plek. Die vijf dagen officieel verblijf had ik gelukkig op tijd kunnen regelen. Je kunt vanaf 30 dagen ervoren een aanvraag indienen bij de parkdienst en als er dan nog plaats is, wordt er een plek na betaling van de kosten bij een bepaalde bank aan je toegewezen – over bureaucratie gesproken. Ik besloot om de laatste 3 van de 8 dagen dan maar minder legaal in Corocvado proberen te blijven. Ik heb elders wel parkentrees gekocht voor die drie dagen, maar zou dan geen gebruik maken van de faciliteiten van het Sirena rangerstation. In plaats daarvan zou ik in de bush kamperen en wel ten noorden van de Sirena rivier. Het bleef een gok en een grote misdaad zou ik m.i. niet begaan. Had ik op een andere manier mijn verblijf daar kunnen verlengen? Ik denk van niet. Als ik het aan de ranger bij La Sirena had gevraagd, had die me waarschijnlijk weg gestuurd. Rangers houden zich aan de regels, zeker als er veel andere toeristen zijn en er geen sprake is van noodweer (in figuurlijke zin). En in Costa Rica kent iedereen iedereen, dus het valt op als ik lang bij het rangerstation zou blijven. Daar wordt dan over gepraat. En als ik eerder via de parkdienst in Pto. Jimenez een officiele aanvraag had ingediend tot verlenging, had dat waarschijnlijk een hoop bureaucratische rompslomp gegeven en hadden ze daar waarschijnlijk een slaatje uit willen slaan, door er meer geld voor te vragen en je te betitelen als een beroepsfotograaf. Als een verlenging al uberhaupt gelukt was. En dan had ik slapende honden wakker gemaakt. Organisatorisch was er een tweede misrekening. Het bleek namelijk minder duur te zijn dan ik gedacht had om per boot vanaf Drake (een stadje in het noorden van Osa) naar La Sirena te komen. In september 2011 had ik die boot al eens one way genomen en toen rekenden ze daar 70 of 90 dollar voor, ik weet het niet meer precies. Nu bleek dat een enkeltje maar $30 kostte. (Grote ellende als toerist of je niet te veel betaalt voor een dienst in het buitenland. Dat geldt natuurlijk voor alle diensten, maar zeker toeristen worden vaak afgezet omdat ze niet bekend zijn met het land en de prijzen daar. In Costa Rica loop ik hier blijkbaar nog steeds tegenaan...) Op zich zou die goedkopere boottocht niet zo veel veranderd hebben aan mijn reisplanning. Want het is ook een heel gedoe om in Drake te raken, dat is moeilijker dan om vanaf de hoofdstad naar Pto. Jimenez te gaan. Maar ik had vooraf het gegeven van de goedkopere boottoer wel als optie mee kunnen nemen in de planning van mijn tocht. Deze reis is voor mij ook een constante afweging geweest van enerszijds zo goedkoop mogelijk mijn spullen op lokatie kunnen krijgen, zonder anderszijds veel mogelijke wildlife sightings te moeten missen of veel tijd kwijt te zijn met onderweg zijn.

Ik had besloten om naar La Sirena te lopen omdat het t goedkoopst was en ik misschien al lopend onderweg toch nog beessies zou zien. Maar trekken en wildlife spotten zijn twee verschillende activiteiten. Met een zware bepakking ben je lopend toch minder bezig met fotografie en ben je op een gegeven moment gebrand om je einddoel te halen. Voor alle duidelijkheid en voor de volledigheid, er zijn nog twee wandelroutes naar La Sirena. Naast die ik heb genomen vanaf Carate / La Leona / het zuiden, is dat er een vanaf het oosten / Los Patos en ten slotte eentje vanaf het noorden Drake / San Pedrillo die grotendeels langs het strand loopt. De laatste is helaas al een paar jaar officeel gesloten, vooral omdat ie te zwaar en te gevaarlijk is. Tijdens dit verblijf kwam ik bij de monding van de Sirena rivier een jong, hardcore stel tegen die vanaf het noorden de hele noord –zuid route illegaal deden, omdat het ze mooi leek. Ik heb even met ze gepraat en heb ze vooral gevraagd hoe het met drinkwater zit ten noorden van de Sirena rivier. Ze zeiden dat er pas 15 km verder betrouwbaar zoetwater was. (De Sirena rivier loopt weliswaar stroomopwaarts kilometerslang parallel aan het strand in het noordelijke deel van Corcovado, maar dan moet je wel een stuk moeilijk doordringbare jungle door). Op grond van die info besloot ik mijn bushcamp voor de laatste nachten zo‘n 500 m ten noorden van de Sirena rivier te maken. Bovendien leek me de Sirena rivier een goede plek om eventueel de kat te kunnen vastleggen. Het terrein direct ten noorden van de rivier kent weinig bomen maar wel veel gras en struiken en leek me een minder goede habitat voor poema’s. Ik zou daar 2 nachten wild willen kamperen en dan al op dag 7 teruglopen richting Carate. Zo luidde mijn nieuwe plan. Het liep echter anders. Na mijn eerste bushcamp - waarin in mijn tent een nachtelijke ontmoeting met een tapir -, stak ik ´s ochtends vroeg op dag 6 in het park de Sirena rivier weer naar het zuiden over om bij de rivier te wachten op beessies. (De rivieren in het park kun je niet altijd oversteken, je moet het bij laagtij doen, ook vanwege de krokodillen en stierhaaien die erin zwemmen.) Zo’n drie uur later kom ik de ranger tegen bij de de rivier. In de dagen ervoor heb ik de ranger nooit het station zien verlaten. De eerste keer dat hij me zag, liep hij gewoon door. Een uur later kwam hij terug en liep ik tegen de lamp. Het was een aardige man. Na enige onduidelijkheid over hoe nu verder werd er ogenschijnlijk van hogerhand besloten dat ik dezelfde middag per boot het park uit moest. Dus een dag later dan de 5 dagen en een dag eerder dan ik op tijdens mijn verblijf in Corcovado besloten had.

Andere dingen waren verassend en gelukkig wel aangenaam. Costa Rica kent een regentijd en een periode waarin er minder regen valt. Deze keer was ik in de droge tijd in het park. En droog dat het was! In al die tijd dat ik er was, heeft het niet een keer geregend. (Er valt jaarlijks tussen de 4,5 en 6 meter regen in Corcovado.) Het was een grote meevaller en erg prettig, zeker tijdens de hike naar La Sirena en mijn nacht in de bush. Ze noemen een tropisch laaglandregenwoud ook wel een altijdgroen woud. Maar als je op de grond in Corcovado keek, leek het wel een bos in gematigde streken in de herst, zoveel dode bladeren dat er lagen. Het bladerdak was ook minder dicht. Wat een verschil met mijn laatste prive bezoek in sep/okt 2011 toen ik al voor aankomst zeiknat geregend was en ik door al het vocht uitslag bij mijn voeten kreeg! Door het droge weer had ik het minder spullen kunnen doen. Het paar Merrel waterschoenen en eigenlijk het paar rubberen laarzen (ook tegen slangen) had ik niet hoeven meetorsen. Net als de tarp (=bovenzeil) en de regenponcho. Ik had ook te veel eten en gastankjes mee. De grote zaklamp heb ik evenmin gebruikt. Alles bij elkaar zeker 5 kilo ballast (zie foto). Het goede weer heeft er mede voor gezorgd dat ik gezond ben teruggekeerd en dat mijn fotoapparatuur het nog steeds doet.

De wandeling vanaf Carate naar La Sirena was best zwaar, overeenkomstig mijn verwachting. Door mijn enorme last heb ik er 7.40 uur over gedaan, waar normaal 5 uur voor staat, dwz als je alleen een dagrugzakje meeneemt en niet te lang stilstaat bij wilde dieren. Ik had mezelf het schema opgelegd van een half uur lopen en dan 10 minuten pauze en na de vijfde serie van dat een langere lunchpauze. Onderweg ben ik soms gestopt voor dieren: een keer een roerdomp (soort reiger die een van de mooiste motoriek heeft van alle vogels), een keer een trogon (een middelgrote, kleurrijke tropische vogel) en een keer een troep neusbeertjes (soort wasberen met langgerekt Goofy gezichten). Voor apen stop ik niet meer, tenzij ze laag in de bomen en goed in het licht zitten.

Ondanks dat het niet regende en het licht bewolkt was, was het erg warm. Binnen no time was mijn kleding doorweekt van het zweet. Aan de 2,5 liter water die ik voor de dag had meegenomen, had ik maar net genoeg. Ik kwam verhit en dorstig bij La Sirena aan. Mijn rugzak zat nog redelijk. Hij hing iets te laag en iets te ver naar achteren, maar de heupband heeft mijn huid niet erg beschadigd. Het is lweer jaren geleden dat ik zoiets zwaars had gedaan; ik vond het zwaarder dan een marathon.

Dan de dieren en de foto’s. Ik denk dat ik er goed aan heb gedaan om voor poema’s naar Corcovado te gaan. (Het kwam natuurlijk ook goed uit omdat ik al in CR voor werk was.) Drie dagen tijdens mijn verblijf in het park is er in de buurt van La Sirena een poema gezien. Alleen niet door mij. Niettemin heb ik genoeg ander moois gezien en op de foto gezet: herten, wilde zwijnen, veel tapirs, vogels en diverse reptielen. Ik weet nog niet welke foto’s het beste zijn gelukt, maar het zou kunnen dat dat een van een zonnende Amerikaanse krokodil aan de oever van de Sirena is geworden. Door hem onder te belichten en een hoog standpunt in het nemen is de achtergrond rustig en onheilspellend geworden. Met dank nog aan Daphna en meer recentelijk Richard Guijt, die me hebben gewezen op dit soort compositorische zaken. Ik heb ook nog wat snapshots genomen om iemand een idee te geven van het vervoer en de overnachtingsplekken.

Het was fijn om alle tijd voor fotografie te hebben en voor een groot deel je eigen tijd te kunnen indelen. Ik heb me nooit verveeld, er was altijd wel iets te zien of te doen. Ik heb wat leuke lui daar leren kennen, met name 2 Tjechische stellen. Toch blijven de meeste bezoekers maar kort in het park, wat echt contact bemoeilijkt. Soms heb ik wel gezelschap gemist, de humor van Wilfried van Kempen. Het was leuk geweest deze ervaring te delen met je lief, of met een andere natuurliefhebber.

Inmiddels ben ik terug in San Jose. Met 27 graden is het hier heerlijk koel weer. Morgen maar weer eens herpakken. Overmorgen vlieg ik terug naar NL waar de drukte op me wacht. De to do lijst die ik aan het opstellen ben, wordt steeds langer. Gelukkig heb ik wat werk via de mail van Bever gekregen. Verder zie ik enkele vrienden snel weer, een prettig vooruitzicht.

American crocodile basking in the sun, Sirena River, Corcovado National Park, Osa Peninsula, Puntarenas, Costa Rica